Vertrouwenspersoon in beweging: begeleiding van de beschuldigde én het einde van de verplichte gedragscode

Rond sociale veiligheid en de rol van de vertrouwenspersoon speelden er in juni 2026 twee ontwikkelingen die er voor jou toe doen. De LVV en het Huis voor Klokkenluiders publiceerden een gezamenlijk visiedocument over de begeleiding van de beschuldigde, en het kabinet maakte bekend dat er géén wettelijk verplichte gedragscode tegen ongewenst gedrag komt. We zetten beide op een rij.

De vertrouwenspersoon is er óók voor de beschuldigde

Op 8 juni 2026 publiceerden de Landelijke Vereniging van Vertrouwenspersonen (LVV) en het Huis voor Klokkenluiders het gezamenlijke visiedocument Begeleiding Beschuldigde. Het is hun derde gezamenlijke publicatie, na De vertrouwenspersoon in de meldprocedure en Vertrouwelijk, tenzij.

De centrale vraag: kan de vertrouwenspersoon niet alleen de melder, maar ook de beschuldigde (de vermeende pleger) begeleiden? Het antwoord is genuanceerd:

Bij ongewenste omgangsvormen en integriteitsschendingen zijn er naast slachtoffers ook (vermeende) plegers. Ook zij hebben vanuit goed werkgeverschap recht op ondersteuning.

Binnen een organisatie hoort er één aanspreekpunt (loket) te zijn voor de eerste opvang — voor zowel de melder als de beschuldigde.

Na het eerste opvanggesprek kán de vertrouwenspersoon ook de beschuldigde begeleiden, maar strikt binnen het eigen functieprofiel en de gedragscode van de vertrouwenspersoon. Gaat de hulpvraag daar overheen, dan verwijst de vertrouwenspersoon door naar bijvoorbeeld een jurist, advocaat, psycholoog of coach.

Binnen dezelfde casus mag niet dezelfde vertrouwenspersoon beide partijen begeleiden. De LVV adviseert daarom om meer dan één vertrouwenspersoon aan te stellen, zodat de rolzuiverheid en het vertrouwen behouden blijven.

Kortom: de vertrouwenspersoon is er ook voor de beschuldigde — mits de rol helder en zuiver blijft.

Geen wettelijk verplichte gedragscode — maar de verantwoordelijkheid blijft

In diezelfde periode werd duidelijk dat er géén wettelijke verplichting komt voor werkgevers om een gedragscode tegen ongewenst gedrag op te stellen. Minister Aartsen maakte dit bekend in de voortgangsbrief Gezond en veilig werken (8 juni 2026). Het eerdere plan, onderdeel van het Nationaal Actieprogramma aanpak seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld, gaat daarmee van tafel.

De redenen:

Uit bestaande cijfers (zoals de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden en de Werkgevers Enquête Arbeid) is niet causaal aan te tonen dat een gedragscode ongewenst gedrag terugdringt.

Het Adviescollege toetsing regeldruk (ATR) bracht een negatief advies uit: de onderbouwing was onvoldoende, terwijl de verplichting wél extra administratieve lasten oplevert.

Het kabinet wil de regeldruk voor werkgevers verminderen.

Belangrijk: de verplichting verdwijnt, de verantwoordelijkheid niet. De Arbowet blijft werkgevers verplichten om beleid te voeren tegen psychosociale arbeidsbelasting (PSA) en een sociaal veilige werkomgeving te bieden. Het kabinet kiest voor een sectoraanpak en publiekscampagnes in plaats van algemene wetgeving. En een gedragscode blijft ook zonder verplichting een waardevol instrument: het maakt afspraken over gewenst en ongewenst gedrag expliciet en geeft de vertrouwenspersoon houvast in gesprekken en advies. Let op: dit besluit staat los van het aparte wetsvoorstel voor een verplichte vertrouwenspersoon, dat nog bij de Eerste Kamer ligt.

Wat betekent dit voor jou?

Voor veiligheidskundigen, HR-professionals en vertrouwenspersonen verschuift het gesprek van "moet het van de wet" naar "wat past bij onze organisatie". De vertrouwenspersoon krijgt een bredere, zorgvuldiger omschreven rol, en sociale veiligheid blijft een taak van de werkgever, met of zonder wettelijke verplichting. Juist daar ligt de meerwaarde van goed opgeleide professionals die weten hoe je rolzuiver handelt, doorverwijst en beleid levend houdt.

Actueel

Onze nieuwste artikelen

Vertrouwenspersoon

14/07/2026