RIVM-onderzoek laat zien waarom PSA ook een veiligheidsvraagstuk is
Psychosociale arbeidsbelasting (PSA) staat bij veel organisaties vooral bekend als een oorzaak van stress, verzuim en mentale klachten. Maar de impact gaat verder dan gezondheid alleen. Uit recent onderzoek van RIVM blijkt dat werkstress ook direct invloed kan hebben op de fysieke veiligheid op de werkvloer.
Vooral in sectoren waar onder hoge druk wordt gewerkt, zoals logistiek en distributie, kan tijdsdruk leiden tot gevaarlijke situaties, fouten en (bijna-)ongevallen.
PSA en verzuim
Werkgevers zijn volgens de Arbowet verplicht om PSA zoveel mogelijk te voorkomen of te beperken. Toch ligt de focus in de praktijk nog vaak op verzuimpreventie en mentale gezondheid. Het nieuwe onderzoek van het RIVM laat zien dat PSA óók een belangrijk veiligheidsvraagstuk is.
RIVM: tijdsdruk vergroot veiligheidsrisico’s
In 2025 liet het RIVM al zien dat PSA invloed kan hebben op onveilig gedrag en (bijna-)ongevallen op het werk. In vervolgonderzoek onderzocht het instituut hoe werknemers en professionals dit in de praktijk ervaren.
Hiervoor sprak het RIVM met magazijnmedewerkers, leidinggevenden, HR-professionals en veiligheidsprofessionals uit de sector vervoer en opslag, een sector waar relatief veel arbeidsongevallen voorkomen.
De belangrijkste conclusie: vooral tijdsdruk heeft invloed op veilig werken.
Magazijnmedewerkers geven aan dat zij tijdens piekperiodes snel veel werk moeten verrichten. Dat leidt volgens hen tot:
- stress en mentale belasting
- vermoeidheid
- irritaties op de werkvloer
- minder concentratie
- fouten en gevaarlijke situaties
Ook andere vormen van PSA kunnen volgens deelnemers invloed hebben op veiligheid. Werknemers die te maken hebben met ongewenst gedrag of onzekerheid over hun baan, kunnen gespannen of afgeleid raken en daardoor minder alert werken.
Veiligheid gaat verder dan procedures en PBM’s
Veel organisaties investeren in fysieke veiligheidsmaatregelen zoals instructies, PBM’s, LMRA’s en veiligheidsprocedures. Toch laat het onderzoek zien dat veiligheid niet alleen afhangt van regels en middelen, maar ook van de mentale belasting waaronder mensen werken.
Wanneer medewerkers onder hoge druk staan, neemt de kans toe dat zij sneller risico’s nemen, controles overslaan of minder alert werken. Vermoeidheid, stress en frustratie kunnen bovendien invloed hebben op communicatie, concentratie en besluitvorming op de werkvloer.
Daarmee wordt duidelijk dat psychosociale arbeidsbelasting niet alleen een HR- of verzuimvraagstuk is, maar ook een belangrijk onderdeel van veiligheidsmanagement.
Van reageren naar voorkomen
Volgens het RIVM nemen leidinggevenden en veiligheidsprofessionals al maatregelen wanneer PSA zichtbaar wordt. Maar de grootste winst ligt in preventie.
Deelnemers aan het onderzoek noemen onder andere:
- betere personeelsplanning
- realistische werkdruk
- goede onboarding van nieuwe medewerkers
- duidelijke communicatie
- gezamenlijk opgestelde gedragsregels
Juist leidinggevenden spelen hierin een belangrijke rol. Zij signaleren vaak als eerste spanning, overbelasting of frustratie binnen teams.
Voor organisaties die leidinggevenden hierin willen versterken, biedt Kader Academy onder andere de training PSA voor leidinggevenden. Hier leren leidinggevenden signalen van psychosociale belasting herkennen en bespreekbaar maken.
Daarnaast biedt de Kader Academy een masterclass Psychosociale Arbeidsbelasting (PSA), gericht op professionals die PSA-beleid structureel willen verbeteren en PSA willen koppelen aan duurzame inzetbaarheid én veiligheid.
PSA voor leidinggevenden
PSA verdient een vaste plek in veiligheidsbeleid
Het RIVM adviseert werkgevers en veiligheidsprofessionals om de relatie tussen PSA en fysieke veiligheid nadrukkelijker mee te nemen in beleid. Daarmee wordt PSA niet alleen een HR-thema, maar een vast onderdeel van integraal veiligheidsbeleid.
Voor QHSE’ers, KAM-professionals en veiligheidskundigen betekent dit dat kennis over PSA steeds belangrijker wordt. Trainingen en verdieping op dit onderwerp helpen om niet alleen verzuim, maar ook veiligheidsrisico’s beter te herkennen en aan te pakken.
Stel een vraag